مبانی ISO 19650، ساختار آن، مزایا و کاربرد عملی در پروژه‌های ساخت

استاندارد ISO 19650 و اهمیت آن در BIM

مدلسازی اطلاعات ساختمان (BIM) صنعت ساخت‌وساز را متحول کرده است و
باعث بهبود بصری‌سازی پروژه، همکاری تیمی و افزایش بهره‌وری شده است.

یکی از کلیدهای موفقیت در پیاده‌سازی BIM،
داشتن فرآیندهای استانداردشده است که ثبات و اطمینان را تضمین می‌کنند.

ISO 19650 یکی از استانداردهای مهم در مدیریت BIM است که باعث
ساده‌تر شدن مدیریت اطلاعات و بهبود اجرای پروژه‌ها می‌شود.
این مقاله به مبانی ISO 19650، ساختار آن، مزایا و کاربرد عملی در پروژه‌های ساخت می‌پردازد.

استاندارد ISO 19650 چیست؟

ISO 19650 یک استاندارد بین‌المللی برای مدیریت اطلاعات در طول چرخه عمر دارایی‌های ساخته‌شده با استفاده از BIM (مدلسازی اطلاعات ساختمان) است.
این استاندارد بر پایه استانداردهای PAS 1192 بریتانیا توسعه یافته و چارچوبی یکپارچه برای استفاده در سراسر جهان ارائه می‌دهد.

هدف اصلی استاندارد ISO 19650 بهبود همکاری و مدیریت اطلاعات میان ذی‌نفعان پروژه است تا اطمینان حاصل شود که
اطلاعات صحیح در زمان مناسب در اختیار افراد مناسب قرار گیرد.

ساختار استاندارد ISO 19650

استاندارد ISO 19650 از چندین بخش تشکیل شده است که هرکدام به جنبه‌های متفاوتی از مدیریت اطلاعات در پروژه‌ها می‌پردازند:

ISO 19650-1: مفاهیم و اصول

هدف: ارائه یک برنامه کلی بر مفاهیم و اصول مدیریت اطلاعات با استفاده از BIM در چارچوب استاندارد ISO 19650.

نکات مهم:

1. تعیین اصول کلی مدیریت اطلاعات در طول چرخه عمر دارایی (ساختمان).
2. تعریف اصطلاحات و مفاهیم اصلی مورد استفاده در این مجموعه استاندارد.
3. ایجاد یک چارچوب برای مدیریت اطلاعات با تأکید بر اهمیت همکاری، اطلاعات ساختارمند و نیازهای شفاف اطلاعاتی.
4. معرفی مفهوم محیط داده مشترک (CDE) به‌عنوان یک مخزن مرکزی برای ذخیره و مدیریت اطلاعات.

ISO 19650-2: مرحله تحویل دارایی‌ها

هدف: این بخش روی مدیریت اطلاعات در زمان ساخت و تحویل پروژه تمرکز دارد.

نکات مهم:

• توضیح می‌دهد که در زمان اجرای پروژه، اطلاعات چطور باید جمع‌آوری و مدیریت شوند.
• مشخص می‌کند که کارفرما چه اطلاعاتی نیاز دارد (EIR) و چه اطلاعاتی برای خود دارایی لازم است (AIR).
• نقش‌ها و مسئولیت‌های هرکدام از اعضای پروژه را در مدیریت اطلاعات روشن می‌کند.
• راهکارهایی برای ساخت مدل‌های اطلاعاتی دقیق، حفظ کیفیت داده‌ها و نحوه تبادل درست اطلاعات ارائه می‌دهد.

ISO 19650-3: مرحله بهره‌برداری از دارایی‌ها

هدف: این بخش روی مدیریت اطلاعات در زمانی تمرکز دارد که پروژه ساخته شده و در حال استفاده است.

نکات مهم:

• توضیح می‌دهد چطور باید اطلاعات بعد از تحویل پروژه و در زمان بهره‌برداری مدیریت شوند.
• شامل مواردی مثل نگهداری، مدیریت دارایی‌ها و عملیات روزانه است.
• اهمیت داشتن اطلاعات به‌روز و دقیق برای نگهداری و عملکرد بهتر دارایی‌ها را برجسته می‌کند.
• نشان می‌دهد که مدیریت اطلاعات باید بخشی از استراتژی کلی مدیریت دارایی باشد.

ISO 19650-4: تبادل اطلاعات

هدف: این بخش الزامات مربوط به تبادل اطلاعات در طول چرخه عمر دارایی را مشخص می‌کند.

نکات مهم:

• الزامات دقیق درباره قالب، ساختار و کیفیت تبادل اطلاعات را ارائه می‌دهد.
• اطمینان می‌دهد که اطلاعات به شکل منظم، قابل اعتماد و کارآمد منتقل شوند.
• قالب‌ها و روش‌های استاندارد برای تبادل اطلاعات معرفی می‌کند تا همکاری و هم‌خوانی بین سیستم‌ها ساده‌تر شود.
• مواردی مانند امنیت داده‌ها، دسته‌بندی و فراداده (Metadata) را پوشش می‌دهد.

ISO 19650-5: رویکرد امنیت‌محور در مدیریت اطلاعات

هدف: این بخش بر جنبه‌های امنیتی مدیریت اطلاعات در چارچوب BIM تمرکز دارد.

نکات مهم:

• نیاز به یک رویکرد امنیت‌محور برای مدیریت اطلاعات حساس را مطرح می‌کند.
• راهنماهایی برای شناسایی و کاهش ریسک‌های امنیتی مرتبط با مدیریت اطلاعات ارائه می‌دهد.
• اهمیت حفاظت از مالکیت فکری و داده‌های حساس در طول چرخه عمر دارایی را برجسته می‌کند.
• اقدامات و پروتکل‌هایی برای تضمین امنیت اطلاعات معرفی می‌کند، از جمله کنترل دسترسی، رمزنگاری و تبادل اطلاعات امن.

ISO 19650-6: سازماندهی و دیجیتالی‌سازی اطلاعات ساختمان‌ها و سازه‌های عمرانی

هدف: این بخش اصول و مفاهیمی را تشریح می‌کند تا اطمینان حاصل شود که اطلاعات ایمنی و سلامت به صورت طبقه‌بندی‌شده، به اشتراک گذاشته شده و به شکل همکاری تحویل می‌شوند، در حالی که منافع اقتصادی، محیطی و اجتماعی حفظ شوند.

نکات کلیدی:

• تعریف اشتراک‌گذاری همکاری‌محور اطلاعات ساختاریافته ایمنی و سلامت در طول چرخه عمر پروژه و دارایی‌ها.
• ترویج دیجیتالی‌سازی تدریجی اطلاعات ساختاریافته ایمنی و سلامت از ابتدای پروژه.
• تشریح نحوه اشتراک اطلاعات ایمنی و سلامت در طول چرخه عمر پروژه و دارایی‌ها با تأکید بر اولویت‌بندی خطرات حیاتی برای ایمنی.
• ایجاد چارچوب برای شناسایی، استفاده، اشتراک و تعمیم اطلاعات ایمنی و سلامت از طریق فرآیندهای مدیریت اطلاعات، شامل BIM، برای تضمین محیط‌های امن‌تر.
• مرتبط با افرادی که در تدارکات، طراحی، ساخت، استفاده (از جمله نگهداری) و پایان عمر دارایی‌ها دخیل هستند. اگرچه این بخش با بلوغ BIM مطابق سری ISO 19650 همسو است، اصول آن می‌تواند در مراحل بدون استفاده از BIM نیز کاربرد داشته باشد.
• استفاده از اطلاعات ایمنی و سلامت برای:
  • فراهم کردن محیط امن‌تر و سالم‌تر برای کاربران نهایی.
  • کاهش خطرات ذاتی و ریسک‌های ایمنی و سلامت در طول چرخه عمر دارایی.
  • بهبود عملکرد ایمنی و سلامت، کاهش حوادث و پیامدهای مرتبط.
  • اطمینان از دسترسی افراد مناسب به اطلاعات دقیق، معتبر و مرتبط در زمان مناسب.
  • افزایش ارزش ساخت و بهره‌برداری.
• رعایت قوانین: این استاندارد تعهدات قانونی مرتبط با مدیریت ریسک ایمنی و سلامت را تغییر نمی‌دهد.

مزایای ISO 19650 در مدیریت BIM

استفاده از استاندارد ISO 19650 مزایای قابل توجهی برای مدیریت BIM در پروژه‌های ساخت و ساز ارائه می‌دهد:

همکاری و ارتباط بهتر

ISO 19650 با استانداردسازی روش‌های مدیریت اطلاعات، همکاری میان ذی‌نفعان پروژه را بهبود می‌بخشد. این اطمینان را ایجاد می‌کند که همه طرف‌ها به اطلاعات دقیق و به‌روز دسترسی دارند و باعث کاهش سوءتفاهم و خطا می‌شود.

بهبود مدیریت اطلاعات

این استاندارد رویکرد ساختاریافته‌ای برای مدیریت اطلاعات ارائه می‌دهد، به طوری که داده‌ها به شکل منظم سازماندهی، ذخیره و بازیابی شوند. این موضوع باعث افزایش کارایی جریان‌های کاری پروژه و فرآیندهای تصمیم‌گیری می‌شود.

افزایش کارایی و کاهش خطاها

با ارائه دستورالعمل‌های شفاف و رویه‌های استاندارد، ISO 19650 به کاهش دوباره‌کاری و خطاها کمک می‌کند. این امر منجر به صرفه‌جویی در هزینه‌ها و کاهش زمان اجرای پروژه می‌شود.

پیاده‌سازی ISO 19650 در پروژه‌های ساخت و ساز: چگونه انجام شود؟

سازمان‌هایی که قصد دارند استاندارد ISO 19650 را اتخاذ کنند، باید مراحل زیر را دنبال کنند:

ارزیابی شیوه‌های فعلی BIM و شناسایی نقاط ضعف

روش‌های فعلی مدیریت اطلاعات را ارزیابی کنید تا مشخص شود چگونه با ISO 19650 هم‌راستا هستند و چه بخش‌هایی نیاز به بهبود دارند.

آموزش و آموزش تیم

اطمینان حاصل کنید که تمام اعضای تیم با اصول و رویه‌های ISO 19650 آشنا باشند. این شامل درک CDE و الزامات اطلاعاتی است.

ایجاد یک محیط داده مشترک (CDE)

یک CDE پیاده‌سازی کنید تا به اشتراک‌گذاری بدون نقص اطلاعات و همکاری میان تیم‌ها کمک کند. CDE به عنوان مخزن مرکزی تمام اطلاعات پروژه عمل می‌کند.

تعیین الزامات اطلاعاتی

مستندات EIR، AIR و PIR پروژه را تعریف و ثبت کنید. این الزامات مشخص می‌کنند که چه اطلاعاتی در مراحل مختلف پروژه لازم است و روند مدیریت اطلاعات را هدایت می‌کند.

یادگیری، درک و کاربرد ISO 19650 در پروژه‌های خود با یک متخصص BIM

ISO 19650 یک استاندارد حیاتی برای مدیریت مؤثر BIM در پروژه‌های ساخت و ساز است و مزایای زیادی از جمله بهبود همکاری، ارتقای مدیریت اطلاعات و افزایش کارایی ارائه می‌دهد. با پذیرش ISO 19650، متخصصان ساخت و ساز می‌توانند نتایج بهتری در پروژه‌ها داشته باشند، خطاها را کاهش دهند و در یک صنعت رقابتی پیشرو باقی بمانند.

اگر مایل هستید در مدیریت BIM عمیق‌تر شوید و اصول استانداردهایی مانند ISO 19650 را به خوبی فرا بگیرید، می‌توانید به تحصیلات پیشرفته مانند کارشناسی ارشد مدیریت BIM جهانی فکر کنید.

چنین برنامه‌هایی به شما دانش جامع و مهارت‌های عملی می‌دهند تا بتوانید این استانداردها را به‌طور مؤثر در پروژه‌های واقعی به کار ببرید. با ادغام اصول ISO 19650 در حرفه خود، آماده خواهید بود تا نوآوری و برتری را در صنعت ساخت و ساز هدایت کنید و مسیر موفقیت در مدیریت BIM را هموار سازید.